Skip to main content

Læran hjá Laksáfoss vinnur

Magni Laksáfoss hevur einans verið landsstýrismaður í fíggjarmálum í gott eitt hálvt ár, men hóast hetta hevur hann megnað at kollvela politisku skipanina. Summi elska hann og summi orka ikki fyri honum. Hann verður mettur at vera ein erligur politikari – ein, ið torir at siga tingini bart út. Men hetta er jú í sjálvum sær ósambæriligt við tann partin av føroyskum politikki, ið snýr seg um rossahandlar og duldar dagsskráir.

Magni Laksáfoss fekk eitt rættiliga gott fólkatingsval, ið kann benda á eitt líknandi gott val til løgtingsvalið. Um populariteturin hjá honum verður staðfestur við eitt løgtingsval, so er neyvan nakar ivi um, at hann framyvir telist millum sterku menninar í Sambandsflokkinum. Verður lagt afturat, at Sambandsflokkurin møguliga verður størsti flokkur á tingi, so er Magni Laksáfoss nærum óundansleppiligur í einum komandi landsstýri.

Tí hava fleiri av mótstøðumonnum hansara hesa seinastu tíðina roynt at kasta runu á hvítu skjúrtuna hjá Magna Laksáfoss. Hann og hansara meiningar mugu dálkast mest møguligt, soleiðis at hann ikki kemur at standa so sterkur eftir løgtingsvalið. Og higartil hevur dálkingartaktikkurin serliga ligið í samanberingini við Bárð Nielsen, ið eftir øllum at døma hóskaði betri inn í krammið hjá hinum samgonguflokkunum.


Einans norðoyingar vilja skattalætta

Serliga er tað skattaspurningurin, ið liggur í buktini. Bárður Nielsen arbeiddi sum fullblóðs liberalistur fyri at minka um skattatrýstið. Tað er sjálvandi nakað, ið vanliga vil hóska væl inn í politisku ynskini hjá høgravendum veljarum. Men Magni Laksáfoss er hugsjónarliga nærum tað umvenda av sínum undangongumanni. Magni Laksáfoss hevur fingið hugsjónina um afturhaldandi og regulerandi fíggjarpolitikk inn í føroyska kjakið, og tað er nakað, ið hóskar betri til politisku ynskini hjá vinstravendum veljarum.

Ein veljarakanning, ið Fynd hevur gjørt fyri Sosialin, vísir, at heili 65 % av veljarunum, ið hava tikið støðu, ynskja ikki skattalætta í komandi valskeiði, meðan 35 % hinvegin ynskja skattalætta. Serliga er tað í Norðurstreymoy og Suðurstreymoy, at mótsøðan móti skattalætta er størst. Her ynskja umleið 7 av 10 ikki skattalætta. Men eisini í Suðuroy, Sandoy, Vágunum og Eysturoy ynskja umleið 6 av 10 ikki skattalætta.

Einans í Norðoyggjum er skattalættin høgt í kurs. Her ynskja heili 64 % av fólkafloksveljarunum, ið hava tikið støðu, at skattalætti skal latast í komandi valskeiði.

Eigur komandi landsstýri
at geva fleiri skattalættar?
Øki
Ja
Nei
Suðuroy
41%
59%
Sandoy
40%
60%
Suðurstreymoy
29%
71%
Norðurstreymoy
26%
74%
Vágar
39%
61%
Eysturoy
37%
63%
Norðoyggjar
64%
36%
Tey, ið hava svarað ”veit ikki”,
eru ikki við í prosentútrokningini

Tað er ikki nakar avgerandi munur á kynunum viðvíkjandi skattalætta. Tó eru tað nakrar fleiri kvinnur enn menn, ið siga seg ynskja skattalætta. 4 út av 10 kvinnum ynskja skattalætta, meðan 3 av 10 kvinnum ynskja skattalætta í komandi valskeiði.


Heldur rakstur enn íløgur

Men eitt er at tálma vøksturin við at varðveita skattatrstið og harvið at leggja hald á part av peningarenslinum í samfelagnum. Onnur fíggjarpolitiska skrúvan er almenna nýtslan. Tá búskapurin byrjar at kóka yvir, eigur tað almenna at halda aftur við rakstri og íløgum. Spurningurin er so bara um man skal velja at spara í rakstri, íløgum ella í báðum.

Magni Laksáfoss gjørdi seg kendan upp á sítt uppskot um at útseta Sandoyartunnilin til verri tíðir. Í farnu samgonguni var tó ikki semja um hetta, og mett varð rættari eisini at hyggja eftir sparingum í rakstrinum. Trupulleikin við hesi støðutakan er tó, at tað mesta av rakstrinum er lógar- og sáttmálabundið og tískil ikki kann broytast frá degi til dags. Íløgur kunnu hinvegin gerast, strikast ella avtakast við stuttum skoðbráði.

Og tað tykist vera gingið upp fyri veljarunum, at tað ikki er í rakstrinum, at sparast skal, men heldur í íløgunum. 62 % av teimum spurdu, ið hava tikið støðu, halda at tað heldur eigur at sparast í íløgum enn í rakstri. Serliga í Norðurstreymoy er hetta tíðiligt. 7 út av 10 stuðla hesum sjónarmiði. Men eisini í Suðuroy, Vágunum, Suðurstreymoy, Eysturoy og Norðoyggjum eru umleið 6 út av 10, ið, ið heldur vilja spara í íløgum enn í rakstri.

Í so máta hevur fíggjarlógaruppskotið rakt rætt, tí meðan raksturin er hækkaður við umleið 200 miljónum, eru íløgurnar minkaðar við umleið 100 miljónum.

Einasta øki í landinum, har veljarin heldur vil síggja sparingar í rakstri enn í íløgum er Sandoyggin, har einans 4 út av 10 ynskja at spara í íløgum heldur enn í rakstri. Men her eru tølini so smá, at tey tíverri ikki eru so álítandi.*


Eigur landið heldur at spara
í almenna rakstrinum enn í
íløgum í vegir og tunnlar?
Øki
Ja
Nei
Suðuroy
34%
66%
Sandoy
60%
40%
Suðurstreymoy
37%
63%
Norðurstreymoy
30%
70%
Vágar
36%
64%
Eysturoy
39%
61%
Norðoyggjar
43%
58%
Tey, ið hava svarað ”veit ikki”,
eru ikki við í prosentútrokningini


Fólkafloksveljarar heitastir fyri at spara rakstur

Tað eru tey, ið siga seg vilja velja Fólkaflokkin, ið ynskja heldur at spara í almenna rakstrinum enn í íløgum í vegir og tunnlar. Men heldur ikki her er tað sannførandi. Fólkafloksveljarar standa umleið á jøvnum.

Miðflokkaveljarar eru eisini rímiliga samdir við Fólkafloksveljarar. Her ynskja 45 % heldur at spara í almennum rakstri. Fyri hinar flokkarnar eru tað umleið 3 til 4 út av 10 veljarum, ið ynskja heldur at spara í almennum rakstri enn í íløgum í vegir og tunnlar.

Eigur landið heldur at spara
í almenna rakstrinum enn í
íløgum í vegir og tunnlar?
Siga seg velja
Ja
Nei
Fólkaflokkin
49%
51%
Sambandsflokkin
38%
62%
Javnadarflokkin
27%
73%
Sjálvstýrisflokkin
23%
77%
Tjódveldisflokkin
39%
61%
Midflokkin
45%
55%
Miðnámsflokkin
38%
63%
Tey, ið hava svarað ”veit ikki”,
eru ikki við í prosentútrokningini


Læran hjá Laksáfoss vunnið frama

Tað bendir á, at Magni Laksáfoss hevur rakt rætt við sínum politikki. Hetta varð fyrst staðfest á fólkatingsvalinum, og nú bendir á, at veljarin sum heild tekur undir við hansara hugsjón. Tað má sigast at vera ein góð vitan at fara á val við.

Sambandsflokkurin hevur jú roynt at standa sum tann ábyrgdarfulli flokkurin, ið ikki kundi standa vitni til at ein javnaðarmaður og ein fólkafloksmaður høvdu eina hálva miljard reikandi uttanfyri fíggjarlógina. Bæði Sambandsflokkurin sum heild og Magni Laksáfoss sum persónur hava dugað at sett seg í eina martýrstøðu í mun til hinar báðar flokkarnar.

Um Magni Laksáfoss og Sambandsflokkurin megna at halda fast um “Læruna hjá Laksáfoss” heilt fram til valið, so kunnu hinir samgonguflokkarnir verða noyddir til at laga seg til hesa læruna. Og tá kann gerast talan um eina samgongu við einum fullkomiliga øðrvísi búskaparhugsjón enn tann undanfarna.


Laksáfoss stuðul úr Tjóðveldi

Men alt er ikki so ljósareytt sum tað tykist hjá Sambandsflokkinum og Magna Laksáfoss. So løgið tað ljóðar eru eingir veljarar so ósamdir við Magna Laksáfoss sum júst veljararnir hjá Sambandsflokkinum. Einans 48 % av teimum, ið hava tikið støðu, stuðla afturhaldandi skattapolitikkinum, meðan 52 % hinvegin vilja hava fleiri skattalættar í komandi valskeiði.

Sjálvt av fólkafloks- og sjálvstýrisveljarunum vilja umleið 6 av 10 ikki vita av skattalætta. Umleið 7 av 10 mið- og javnaðarfloksveljarunum vilja ikki hava skattalætta. Og mest móti skattalætta eru veljararnir hjá Tjóðveldi og Miðnámsflokkinum, har umleið 8 av 10 ikki ynskja skattalætta.

Eigur komandi landsstýri at geva fleiri skattalættar?
Siga seg velja
Ja
Nei
Fólkaflokkin
42%
58%
Sambandsflokkin
52%
48%
Javnadarflokkin
32%
68%
Sjálvstýrisflokkin
38%
62%
Tjódveldisflokkin
21%
79%
Midflokkin
33%
67%
Miðnámsflokkin
14%
86%
Tey, ið hava svarað ”veit ikki”,
eru ikki við í prosentútrokningini

Spurningurin er so um Magni Laksáfoss í grundini er limur í skeivum flokki. Tað eru veljararnir úr Tjóðveldi, ið eru mest samdir við honum hvat viðvíkur skattatrýst. Hinvegin fær hann eisini dyggan stuðul úr Sjálvstýrisflokkinum og Javnaðarflokkinum hvat viðvíkur heldur at útseta íløgur í veghir og tunnlar heldur enn at spara í rakstri.

Ella er Sambandsflokkurin í veruleikanum í ferð við at velta politisku moldina til eina heilt nýggja samgongu eftir valið?


* Viðvíkjandi smáu valdømunum og smáu flokkunum eru tølini í veljarakanningini so smá, at tað saktans kann raka meiri enn 10 % við síðunar av, tá hesir smábólkarnir verða býttir upp í uppaftur smærri bólkar. Strangliga tikið má innanhýsis býtið av meiningum í smáu flokkunum og smáu valdømunum ikki síggjast sum annað enn ein ábending.

Comments

Popular posts from this blog

Er Kommunuvalskipanin nøktandi?

Í Tórshavnar kommunu fekk Javnaðarflokkurin 41,3% av atkvøðunum til kommunuvalið, men hetta gav heili 53,8% av býráðslimunum. Orsøkin liggur í sonevnda d’Hondt-uppgerðarháttinum, ið gevur størri flokkum betri sømdir enn smáum. Hesin vansin gjørdist í ár serliga týðiligur í Tórshavnar kommunu, men eisini aðrastaðni, t.d. í Fuglafjarðar kommunu hendi tað sama.
Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur, 14. nov. 12
Hendan greinin snýr seg ikki um hvørt hesir listar hava uppiborið teirra nývunna absolutta meiriluta, tí tað hava teir, tí soleiðis er vallógin. Men hvat er tað nú lógin í grundini sigur?
“§ 19. Stk. 2. Fyrst skal verða avgjørt, hvussu nógv valevni skulu verða vald fyri hvønn valevnislista. Samlaða atkvøðutalið fyri hvønn valevnislista verður at býta við 1, 2 3 o.s.fr., til hvørt atkvøðutalið er býtt við tali eins stórum og talið á sessum, sum avvarðandi valevnislisti kann hugsast at fáa í mesta lagi. Hægsta býtingartalið, sum soleiðis kemur fram, gevur tí lista, sum fær tað …

Føroyskur politikkur – moralpolitikkur

Føroyskur politikkur hevur søguliga verið lýstur við tveium ásum: vinstra/høgra og loysing/samband. Men seinastu tíðina hevur nógv verið tosað um, at vit nú byrja at síggja enn ein “etiskan” ás í føroyska politiska landslagnum, ið meiri byggir á moralskar spurningar enn á konkret valdsforhold og ræðisrætt á málsøkjum.

Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur

Ein “etiskur ásí” er í ávísan mun við at taka skap í føroyskum politikki. Moralur fyllir alsamt meiri í politiska landslagnum, og her er í seinastuni komið til skarpskeringar millum “moralkonservativ” og “moralprogressiv”, m.a. í víðagitna málinum um §266b. Tó er tað serliga tann konservativi (serliga religiøst-konservativi) bógvurin, ið hevur trinið inn á politiska landslagið, meðan tað saknast eitt "progressivt" alternativ.

Í Danmørk finst ein slíkur etiskur ási, har Dansk Folkeparti tekur at kalla somu
fremmandra- og framburðs-ivasomu støðu sum Miðflokkurin í Føroyum (tó er DF nationalt-konservativur, meðan MF er reli…

Útlendskar kvinnur í Føroyum - ein javnstøðutrupulleiki – og –møguleiki

Grein við støði í framløgu fyri Javnstøðunevndina á Fólkafundinum í Hoyvíkar skúla 21. Sept. 2012.
Føroyingar hava søguliga ikki havt serliga nógvar útlendingar, um sæð verður burtur frá dønum, ið hava búsett seg í Føroyum. Útlendingur skal vanliga skiljast sum ein, ið er føddur aðrastaðni enn í Føroyum, men í hesi greinini viðgeri eg einans útlendingar frá ikki-Norðurlondum.
Rákið seinastu árini hevur verið, at tað koma alsamt fleiri útlendskar kvinnur til Føroya, og hesar eru nú við at verða ein týðandi samfelagsbólkur í ymiskum pørtum av landinum. Vit vita sera lítið um tær, men í stóran mun verða tær giftar við føroyskum monnum. Til ber at siga, at fráflytandi føroysku kvinnurnar skapa eitt tómrúm, ið í ávísan mun verður fylt av hesum útlendskum kvinnum.
Hvar koma útlendingarnir so frá? Við fyriliti fyri, at hagtølini tíverri eru sera ófullfíggjað, hómast tó nøkur mynstur. Flestu útlendingar koma frá “Europa annars”, tvs. Europa uttan Norðurlond, og her eru menn í yvirtali seinnu…