Skip to main content

Posts

Showing posts from November, 2009

Sosial úrveljing – ein grundtreyt í liberala samfelagnum

Fyrilestur hildin fyri studentslesandi í Hoydølum 19. novembur 2009

Ræðusøgur
Tá vit hoyra orðið úrveljing – ella uppaftur verri: sosiala úrveljing – verða tankarnir mangan leiddir yvir á Nazi-týskland. Hugsjónin um rasureinsing, um at tað finst eitt harrafólk, at tey sterkastu skulu yvirliva... Nazistarnir vóru sannførdir um, at teir vóru útvaldir og harvið betri enn onnur fólkasløg.
Og í nýggjari tíð verður hugsað um at týna mannafostur, ið bera brek – tí tað ber til tøkniliga. Tá vit hugsa um úrveljing, eru vit á løgnan hátt komin at hugsa um aktivar, diskriminerandi handlingar.
Men vit hugsa minni um alla ta diskriminering, ið fer fram ótilvitað. Um alla ta diskriminering, ið ikki er beinleiðis aktørbaserað, men verður góðtikin av okkum øllum – kanska sum nakað “náttúrligt”. Til dømis, at nøkur eru rík, meðan onnur einki eiga. Arvur er í sær sjálvum ein samfelagslig diskriminering, ið tey fægstu tora at siga nakað ímóti – serliga ikki tey av borgarligum observansi.
Men í einum heimi …