Skip to main content

Nei, fullveldissamgongan økti ikki tilflytingina


Dimmalætting 8. august 2012

Ein av mínum yndisútvarpssendingum er faktakekk-sendingin Detektor hjá DR, har hugt verður eftir um nakað hald er í ymiskum pástandum, ið m.a. politikarar koma við.

Í Kringvarpinum er tíverri eingin slík sending (og generelt næstan ongar samfelagsviðgerandi góðskusendingar), so her í landinum hava politikarar góðar møguleikar at pástanda nærum hvat sum helst uttan at tað fær avleiðingar.


Myta: tjóðskaparkensla skapar tilflyting

Eitt dømi er Gunvør Balle, tingkvinna fyri Tjóðveldi. Hon skrivar 6. August eitt lesarabræv í Norðlýsinum, har hon m.a. førir fram, at: fyri at vit skulu fjølgast og trívast, er neyðugt at vit støðugt mennast vinnuliga, mentanarliga og tjóðskaparliga. Tá fullveldisstríðið var fremsta politiska raðfesting frá 1998 fluttu fólk heim í hópatali, tí tey vildu vera við til at byggja land. Hesa kenslu kunnu vit fáa fram í fólk aftur og tá kunnu vit útinna kraftarverk.”

Serliga hetta við at fólk fluttu heim í hópatali frá 1998 má viðmerkjast, tí tann útsøgnin er ikki sonn. Hyggja vit eftir tilflytingartølunum (sí mynd niðanfyri), so síggja vit, at kurvan knekkar í 1998, tvs. at í 1998, tá fullveldissamgongan kemur til, byrjar tilflytingin at minka.



Um vit harumframt hyggja eftir fráflytingartølunum, so síggja vit, at í 2001 byrjar fráflytingin at økjast, og hon hevur við ávísum sveiggjum verið vaksandi síðani tá. 2001 er samstundis árið, tá vit valdu at lækka ríkisveitingina (frá og við 2002), og tað kann hugsast, at hetta óbeinleiðis hevur skundað undir fólkafráflytingina síðani.


Kringvarpið átti at havt faktakekk-sending

Eg tori næstan ikki at skriva hetta av ótta fyri at verða skýrdur sambandsmaður. Veruleikin er, at eg eri floksloysingur, men eg skrivi hetta, tí tað er hugstoytt, at vit ikki hava betri stýr upp á fakta í Føroyum. Og eg skal sjálvandi nevna, at tað ikki einans eru tjóðveldisfólk, ið reingja veruleikan. Tað gera samgonguflokkarnir sanniliga eisini. Úrslitið kann tíverri ofta vera skeivar avgerðir.

Tí eru sendingar sum ”Detektor” so týðningarmiklar, og ein slík sending átti at verið sett á programmið hjá Kringvarpinum. Eg skuldi havt verið við í sendingini ”Fríggjakvøld” seinasta fríggjakvøld, har eg skuldi geva nýggja kringvarpsstjóranum Dia Midjord góð ráð. Eg kundi tó ikki fara vegna Summarfestivalin, men so kann nýggi kringvarpsstjórin vónandi lesa hetta í staðin.

Hervið mítt ”detektor-íkast” til samfelagskjakið.


Sámal Matras Kristiansen,
Samfelagsfrøðingur


Keldur:
** Hagtølini frá Hagstovu Føroya: http://www.hagstova.fo/portal/page/portal/HAGSTOVAN/Hagstova_Foroya/Hagtalsgrunnur/ibugvav_val/VITAL
Broytingarnar í fólkatalinum skift á til- og frágongd og tíðarskeið

1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
Tilflyting
1 101
1 103
1 020
982
1 342
1 689
1 924
1 976
1 986
1 899
1 830
1 772
1 754
1 560
1 419
1 223
1 488
1 478
1 599
1 351
1 419
1 281
Fráflyting
2 107
1 708
1 895
2 832
3 273
2 285
1 778
1 779
1 697
1 543
1 379
1 229
1 364
1 351
1 585
1 670
1 577
1 695
1 543
1 678
1 737
1 662


Comments

Popular posts from this blog

Er Kommunuvalskipanin nøktandi?

Í Tórshavnar kommunu fekk Javnaðarflokkurin 41,3% av atkvøðunum til kommunuvalið, men hetta gav heili 53,8% av býráðslimunum. Orsøkin liggur í sonevnda d’Hondt-uppgerðarháttinum, ið gevur størri flokkum betri sømdir enn smáum. Hesin vansin gjørdist í ár serliga týðiligur í Tórshavnar kommunu, men eisini aðrastaðni, t.d. í Fuglafjarðar kommunu hendi tað sama.
Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur, 14. nov. 12
Hendan greinin snýr seg ikki um hvørt hesir listar hava uppiborið teirra nývunna absolutta meiriluta, tí tað hava teir, tí soleiðis er vallógin. Men hvat er tað nú lógin í grundini sigur?
“§ 19. Stk. 2. Fyrst skal verða avgjørt, hvussu nógv valevni skulu verða vald fyri hvønn valevnislista. Samlaða atkvøðutalið fyri hvønn valevnislista verður at býta við 1, 2 3 o.s.fr., til hvørt atkvøðutalið er býtt við tali eins stórum og talið á sessum, sum avvarðandi valevnislisti kann hugsast at fáa í mesta lagi. Hægsta býtingartalið, sum soleiðis kemur fram, gevur tí lista, sum fær tað …

Føroyskur politikkur – moralpolitikkur

Føroyskur politikkur hevur søguliga verið lýstur við tveium ásum: vinstra/høgra og loysing/samband. Men seinastu tíðina hevur nógv verið tosað um, at vit nú byrja at síggja enn ein “etiskan” ás í føroyska politiska landslagnum, ið meiri byggir á moralskar spurningar enn á konkret valdsforhold og ræðisrætt á málsøkjum.

Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur

Ein “etiskur ásí” er í ávísan mun við at taka skap í føroyskum politikki. Moralur fyllir alsamt meiri í politiska landslagnum, og her er í seinastuni komið til skarpskeringar millum “moralkonservativ” og “moralprogressiv”, m.a. í víðagitna málinum um §266b. Tó er tað serliga tann konservativi (serliga religiøst-konservativi) bógvurin, ið hevur trinið inn á politiska landslagið, meðan tað saknast eitt "progressivt" alternativ.

Í Danmørk finst ein slíkur etiskur ási, har Dansk Folkeparti tekur at kalla somu
fremmandra- og framburðs-ivasomu støðu sum Miðflokkurin í Føroyum (tó er DF nationalt-konservativur, meðan MF er reli…

Útlendskar kvinnur í Føroyum - ein javnstøðutrupulleiki – og –møguleiki

Grein við støði í framløgu fyri Javnstøðunevndina á Fólkafundinum í Hoyvíkar skúla 21. Sept. 2012.
Føroyingar hava søguliga ikki havt serliga nógvar útlendingar, um sæð verður burtur frá dønum, ið hava búsett seg í Føroyum. Útlendingur skal vanliga skiljast sum ein, ið er føddur aðrastaðni enn í Føroyum, men í hesi greinini viðgeri eg einans útlendingar frá ikki-Norðurlondum.
Rákið seinastu árini hevur verið, at tað koma alsamt fleiri útlendskar kvinnur til Føroya, og hesar eru nú við at verða ein týðandi samfelagsbólkur í ymiskum pørtum av landinum. Vit vita sera lítið um tær, men í stóran mun verða tær giftar við føroyskum monnum. Til ber at siga, at fráflytandi føroysku kvinnurnar skapa eitt tómrúm, ið í ávísan mun verður fylt av hesum útlendskum kvinnum.
Hvar koma útlendingarnir so frá? Við fyriliti fyri, at hagtølini tíverri eru sera ófullfíggjað, hómast tó nøkur mynstur. Flestu útlendingar koma frá “Europa annars”, tvs. Europa uttan Norðurlond, og her eru menn í yvirtali seinnu…