Skip to main content

Óerligt at samanlíkna krepputíðir og uppgangstíðir

Svar til Annitu á Fríðriksmørk viðvíkjandi fólkatilflyting, har hon m.a. vísir á niðanfyristandandi tøl: http://www.vagaportal.fo/pages/posts/ta-id-folktilflytingin-var-i-haeddini-21818.php


Hennara argumentatión byggir á eina samanlíkning av trimum 6-ára skeiðum: 1992-1997, 1998-2003 (fullveldissamgongutíðin) og 2004-2009. Men eg haldi ikki, at hetta er ein heilt erlig samanlíkning.

Tí vit minnst væl framvegis, at tíðarskeiðið 1992-1997 m.a. fevndi um eina risakreppu, og at tíðarskeiðið 2004-2009 eisini fevnir um eina kreppu, eins og kjalarvørrurin frá mini-kreppuni í 2003 ger um seg í 2004. At bæði hesi 6-áraskeið eisini høvdu upptíðir, er tó rætt. Men man kann ikki síggja burtur frá, at kreppurnar trekkja tilflytingartalið munandi niður.


Umvent hevði tíðin seinast í 90'unum risastóran búskaparvøkstur.

Alternativ 6-ára skeið

Eg havi valt at finna fram til bestu og vánaligastu 6-ára tilflytingar-skeiðini seinastu 20 árini. 

Besta 6 ára skeiðið seinastu 20 árini var hetta:
1996
1997
1998
1999
2000
2001
1924
1976
1986
1899
1830
1772

Vánaligasta 6-ára skeiðið fyri 1998 var hetta:
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1599
1101
1103
1020
982
1342

Vánaligasta 6-ára skeiðið eftir 1998 var hetta:
2004
2005
2006
2007
2008
2009
1419
1223
1488
1478
1599
1351

Ella hetta, ið gevur neyvt sama tal:
2005
2006
2007
2008
2009
2010
1223
1488
1478
1599
1351
1419

Hønan ella eggið?
Við øðrum orðum byrja uppgangstíðirnar áðrenn fullveldissamgongan kemur fram at.

So spurningurin eru um fullveldissamgongan skapti góðu tíðirnar síðst í 90'unum, ella góðu tíðirnar síðst í 90'unum skaptu fullveldissamgonguna - ella sagt á annan hátt: skapti fullveldissamgongan optimismuna, ella skapti optimisman fullveldissamgonguna. Tað kann lesarin sjálvur sleppa at meta um.


Ja, tøl eru takksom

Tó má eg siga, at eg eri serstakliga samdur við tað fyrsta Annita á Fríðriksmørk skrivar: "Er tað nakað, sum er takksamt, so eru tað hagtøl."

Og hon prógvar tað enntá í verki.

Tó er tað ikki heilt rætt, at "Hagtøl kanst tú fáa at síggja út akkurát sum tú vilt", tó at man kann velja ymiskar vinklar og velja brotpartar úr hagtalsrúgvuni, eins og man kann kamuflera og snýta á vektini. Tað var eisini tí eg valdi at sýna nógv rundanumtøl, soleiðis at lesarin kundi síggja tann størri samanhangin.

"There are three kinds of lies: lies, damned lies, and statistics"
, sum Benjamin Disraeli skal hava sagt.
 

Comments

Popular posts from this blog

Er Kommunuvalskipanin nøktandi?

Í Tórshavnar kommunu fekk Javnaðarflokkurin 41,3% av atkvøðunum til kommunuvalið, men hetta gav heili 53,8% av býráðslimunum. Orsøkin liggur í sonevnda d’Hondt-uppgerðarháttinum, ið gevur størri flokkum betri sømdir enn smáum. Hesin vansin gjørdist í ár serliga týðiligur í Tórshavnar kommunu, men eisini aðrastaðni, t.d. í Fuglafjarðar kommunu hendi tað sama.
Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur, 14. nov. 12
Hendan greinin snýr seg ikki um hvørt hesir listar hava uppiborið teirra nývunna absolutta meiriluta, tí tað hava teir, tí soleiðis er vallógin. Men hvat er tað nú lógin í grundini sigur?
“§ 19. Stk. 2. Fyrst skal verða avgjørt, hvussu nógv valevni skulu verða vald fyri hvønn valevnislista. Samlaða atkvøðutalið fyri hvønn valevnislista verður at býta við 1, 2 3 o.s.fr., til hvørt atkvøðutalið er býtt við tali eins stórum og talið á sessum, sum avvarðandi valevnislisti kann hugsast at fáa í mesta lagi. Hægsta býtingartalið, sum soleiðis kemur fram, gevur tí lista, sum fær tað …

Føroyskur politikkur – moralpolitikkur

Føroyskur politikkur hevur søguliga verið lýstur við tveium ásum: vinstra/høgra og loysing/samband. Men seinastu tíðina hevur nógv verið tosað um, at vit nú byrja at síggja enn ein “etiskan” ás í føroyska politiska landslagnum, ið meiri byggir á moralskar spurningar enn á konkret valdsforhold og ræðisrætt á málsøkjum.

Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur

Ein “etiskur ásí” er í ávísan mun við at taka skap í føroyskum politikki. Moralur fyllir alsamt meiri í politiska landslagnum, og her er í seinastuni komið til skarpskeringar millum “moralkonservativ” og “moralprogressiv”, m.a. í víðagitna málinum um §266b. Tó er tað serliga tann konservativi (serliga religiøst-konservativi) bógvurin, ið hevur trinið inn á politiska landslagið, meðan tað saknast eitt "progressivt" alternativ.

Í Danmørk finst ein slíkur etiskur ási, har Dansk Folkeparti tekur at kalla somu
fremmandra- og framburðs-ivasomu støðu sum Miðflokkurin í Føroyum (tó er DF nationalt-konservativur, meðan MF er reli…

Útlendskar kvinnur í Føroyum - ein javnstøðutrupulleiki – og –møguleiki

Grein við støði í framløgu fyri Javnstøðunevndina á Fólkafundinum í Hoyvíkar skúla 21. Sept. 2012.
Føroyingar hava søguliga ikki havt serliga nógvar útlendingar, um sæð verður burtur frá dønum, ið hava búsett seg í Føroyum. Útlendingur skal vanliga skiljast sum ein, ið er føddur aðrastaðni enn í Føroyum, men í hesi greinini viðgeri eg einans útlendingar frá ikki-Norðurlondum.
Rákið seinastu árini hevur verið, at tað koma alsamt fleiri útlendskar kvinnur til Føroya, og hesar eru nú við at verða ein týðandi samfelagsbólkur í ymiskum pørtum av landinum. Vit vita sera lítið um tær, men í stóran mun verða tær giftar við føroyskum monnum. Til ber at siga, at fráflytandi føroysku kvinnurnar skapa eitt tómrúm, ið í ávísan mun verður fylt av hesum útlendskum kvinnum.
Hvar koma útlendingarnir so frá? Við fyriliti fyri, at hagtølini tíverri eru sera ófullfíggjað, hómast tó nøkur mynstur. Flestu útlendingar koma frá “Europa annars”, tvs. Europa uttan Norðurlond, og her eru menn í yvirtali seinnu…